Покрај Вардар стои зграда што повеќе наликува на скулптура од некоја замислена иднина отколку на место за испраќање писма. Централната пошта во Скопје е архитектура со силен карактер: масивна, необична и препознатлива. Таа припаѓа на големата постземјотресна обнова, кога градот добивал нов лик, а архитектите имале храброст да експериментираат со просторот и формата.
Автор на овој комплекс е Јанко Константинов, кој ја замислувал шалтер-салата како спој на архитектура и скулптура. Во проектантскиот тим, како главна соработничка, учествувала Душанка Балабановска. Целта била и обичното влегување во пошта да стане посебно просторно доживување.
Кога и како се градела?
Комплексот се создавал во повеќе фази. Телекомуникацискиот центар бил завршен во 1974 година, додека препознатливата кружна шалтер-сала припаѓа на следната фаза. Според архитектонската документација објавена на МАРХ, таа била проектирана во 1973, а изведувана од 1979 до 1981 година, со „Пелагонија“ како изведувач и ПТТ Скопје како инвеститор. Затоа 1974 година не треба да се наведува како единствен датум за изградбата на целиот комплекс.
Градбата е изведена од армиран бетон, а неговата површина е оставена видлива — таканаречен натур-бетон. Материјалот истовремено ја носи конструкцијата и го создава изгледот на објектот. Видливите текстури, длабоките сенки и силно изразените волумени ја прават поштата впечатлив пример на бруталистичката архитектура.
Од каде доаѓа впечатокот на цвет?
Кружната форма на шалтер-салата потсетува на отворен лотос. Осум главни столбови преминуваат во накосени конзолни елементи, поврзани со прстенеста греда што ја носела централната купола. Меѓу накосените бетонски покривни плочи биле поставени светларници, низ кои дневната светлина навлегувала во средиштето. Така, тешкиот бетон добивал необична леснотија.
Распоредот ја следел функцијата: посетителите влегувале во големиот централен простор, додека канцелариите и техничките простории биле организирани по периферијата. Внатрешноста ја збогатувале муралите на Борко Лазески, со теми од Народноослободителната борба. Пожарот во 2013 година ги уништува муралите и тешко ја оштетува салата и нејзината покривна конструкција.
За жал, денешна Македонска пошта сè уште е оставена на милост и немилост на секоја политичка гарнитура, без никаков дослух за нејзиното значење и вредност. Освен архитектонски, Македонска пошта за Скопје и за државата е бесценето национално дело и заради амбицијата што ја претставува: јавна институција да биде уметничко дело кое е достапно за секого. И, и покрај забот на времето, во нејзините бетонски форми останува запишано едно време кога Скопје ја замислувало својата иднина храбра и смела.